Biyolojik riskli tekstil, kan, vücut sıvısı ya da enfeksiyöz etkenle kirlenmiş ya da izolasyon odasından çıkan çarşaf, önlük ve benzeri parçalardır. Güvenli yönetimin temel kuralı basittir: bu tekstil kaynağında ayrılır, sızdırmaz ve işaretli torbaya konur, kapalı ve ayrı taşınır ve çamaşırhanede açılıp ayıklanmadan yıkamaya girer. Zincirin herhangi bir halkasında torbanın açılması, riski hem personele hem temiz tekstile taşır.
Neden ayrı süreç gerektiğini hastane tekstili yazısında anlattık. Bu yazı zincirin yıkama öncesi kısmına, yani toplama, taşıma ve etiketlemeye odaklanır.
Toplama: ayrıştırma kaynağında yapılır
Ayrıştırmanın yeri servistir, çamaşırhane değil. Riskli tekstil yatak başında ya da odada, kullanıldığı anda ayrı torbaya konur; sonradan genel kirli arabasından ayıklamaya çalışmak, en riskli el temasını yaratır. Uygulamada sık görülen yöntem suda çözünen iç torbadır: torba yıkama makinesine kapalı girer ve suyla çözünür, böylece kimse içindekine dokunmaz. Dışta ikinci, sağlam ve sızdırmaz bir torba kullanılır. Torba en fazla belirli bir doluluğa kadar doldurulur, ağzı sıkıca kapatılır; ıslak tekstil sızıntıyı önleyecek şekilde paketlenir.
Etiketleme: kim, ne, nereden?
Torba üzerinde en az şu bilgiler bulunmalıdır: biyolojik risk işareti ya da kurumun belirlediği renk kodu, çıktığı servis ve tarih. Renk kodunun ne anlama geldiği hastanenin enfeksiyon kontrol prosedüründe yazılı olmalı ve tedarikçiyle aynı dili konuşmalıdır. Aynı renk iki kurumda farklı anlama geliyorsa, sözleşme ekinde tek tablo halinde netleştirilir.
Taşıma: kapalı, ayrı, temizlenebilir
- Kapalı araba ve kap: riskli torbalar kapaklı, silinebilir yüzeyli arabalarda taşınır; açık sepet kullanılmaz.
- Ayrı bölme: tedarikçi aracında kirli ve temiz tekstil fiziksel olarak ayrılır; aynı sefer içinde bile temas olmaz. Kirli-temiz ayrımı araçta başlar.
- Araç ve araba dezenfeksiyonu: her boşaltmadan sonra temizlik yapılır ve kaydı tutulur.
- Personel koruması: toplama ve boşaltmada eldiven ve uygun koruyucu ekipman kullanılır, torbalar vücuttan uzak taşınır.
Çamaşırhanede kabul
Riskli torba tesiste açılmadan kabul edilir ve doğrudan uygun programa, tercihen bariyerli yıkama makinesine yüklenir. RABC yaklaşımı bu noktayı kritik kontrol noktası olarak tanımlar: yıkama öncesi temas en aza indirilir, süreç kayıt altına alınır. Tedarikçi seçerken bu akışı tesis ziyaretinde yerinde görmek en güvenilir doğrulamadır.
Sık Sorulan Sorular
Biyolojik riskli tekstil tıbbi atık mı sayılır?
Hayır, yeniden kullanılacak tekstil atık değildir ve uygun süreçle yıkanıp hizmete döner. Ancak kurtarılamayacak kadar kirlenmiş tek kullanımlık ürünler kurumun atık prosedürüne göre ayrılır. Hangi parçanın yıkamaya, hangisinin atığa gideceği enfeksiyon kontrol prosedüründe yazılı olmalıdır.
Suda çözünen torba şart mı?
Tek yöntem değildir ama torbanın açılmadan yıkamaya girmesini sağlayan en pratik çözümdür. Kullanılmıyorsa, torbayı açma ve yükleme işinin kontrollü alanda, koruyucu ekipmanla ve kayıt altında yapılması gerekir.
Etiket ve renk kodunu kim belirler?
Hastane, kendi enfeksiyon kontrol prosedürüyle belirler; tedarikçi bu koda uyar. Sözleşmeye eklenen tek bir kod tablosu, iki taraf arasındaki yanlış anlamayı önler.